Tu‘utu‘uni ki ha Komeni:

Konga 1: Talitali lelei koe.

Mālō e lelei pea ‘oku ‘oatu heni ‘a hono talitali lelei koe ki he loto fale ‘o e Kaniva Tongá. Ka ko ha’o ‘uluaki fie faka’aonga’i ‘eni e  faingamālié ni ke  ‘omi ha’o fakakaukau ki he ngaahi ‘ātikolo kuo tuku atu ‘i hení kuopau ke ke lēsisita  ‘i he founga ‘e 2. ‘Uluaki kapau te ke ngaue’aki e taipe’anga tali ‘a e Kaniva te ke kiliki pe he log in ‘o muimui ai  ‘i he fakamatala ko ia. ‘Okapau leva te ke ngaue’aki ‘a e Feisipuka pea ‘e pau leva ke ‘i ai ha’o ‘akauni Feisipuka ka ke toki lava ‘o  ngaue’aki ia. ‘

‘Oku fakalotolahi’i   ‘e he Kaniva Tongá ‘a e talanoa hangatonu ki he ‘uhinga ‘oku tuku mai ‘i he kaveingá pea ke ngaue’aki ‘a e lea fe’unga mo lelei.

Konga 2: Ngaahi fehu’i ‘oku fa’a ‘eké:

F. ‘Oku toe sivi’i e komeni ‘oku ‘oatu ki he Kanivá?

T. ‘Io ko e komeni kotoa pe ‘oku vakai’i ia ‘e he kau moteleita.  He’ikai ke fakahū ki he Kanivá ‘a ho’o laú ka e ‘oleva kuo vakai’i pea tali faka’ētita. Ko e ngaahi komeni ‘oku fai ‘o fakafou mai ‘i he feisipuka ‘oku ‘etita mo ia foki ‘i ha fa’ahinga taimi pe ‘e lava ke fakatokanga’i ai ‘oku ‘i ai ha fakalea ‘oku taau ke ‘etita’i. Ko ia ai ‘e lava pe ke ’ikai ‘asi atu ‘i he taimi pe te ke fakahū mai aí ‘a ho’o komení pea taimi ʻe taha ʻe lava ke ke fakahū ka ʻe liliu ia ʻe he ʻetitá ʻa mui. Fakamālō atu ho’o kātaki ‘i he tafa’aki ko ‘ení.

F. Ko e hā ‘oku toe vakai’i ai ‘a e ngaahi komení?

T. ‘Oku taukave’i ‘e he Kanivá ‘a e tālanga  tau’atāina mo hangatonu ki he ‘uhingá, pea ‘e faingata’a ke hoko ‘eni kapau ‘e ‘ikai sivi’i e ngaahi tohí pe ha lau ‘oku mou fakahū mai. ‘Oku mau feinga ke fofola  ha fala fai’anga talanoa  ma’a e kakaí  ‘e malava ai ke nau fevahevaheaki faka’atamai, faka-e-loto mo fe’inasi’aki he ngaahi  fakamatala ‘okú ne langomaki ‘a e talanoa langa hake  ki ha lelei ‘i he tapa pe ‘o e mo’uí.

Fakakaukau ‘oku tuku mai:

Fakatokanga’i ange ko e fakakaukau ‘oku tuku mai ‘i he ngaahi komeni ‘i he ngaahi ongoongo pea  kau ai ‘a ē ‘oku ngaue’aki mai ‘a e ngaahi ‘akauni Feisipuká ‘oku ‘ikai ha kaunga ‘a e Kaniva Tongá ki ai ka ko ia pe pe kinautolu   na’a nau  fai ‘a e fakamatala ko iá.

F. Ko e hā e fa’ahinga komeni ‘oku ‘ikai ke talí?

T. Ko e fa’ahinga fakamatala ‘okú  ne ‘ohofi fakafo’i tuitui  ha taha.

Lea fakalielia,  fakalanga ke, lea ta’efaka’apa’apa,  kau heni mo hono ngāue’aki e faka’ilonga lea (symbols) ke fetongi e leá hangē ko e – #¥®&.

Fakamatala ‘oku ne tu’uaki ‘e ia ha fa’ahinga koloa, fakafehoanaki tamaki (incoherent) ui hingoa (hangē ke ke tohi pea ke ui e hingoa ‘o e taha ‘okú ke tohi atu ki aí  pe ha taha  kehe pe ka ‘oku lava ke uesia ai ‘a e taha ko iá) ‘e ‘ikai tali pea mo ha tohi ‘oku  ta’aki mala pe lau lanu pe fakapoto ‘ene lau kovi ki ha taha.

‘Oku ‘ikai foki poupouʻi mo e ngaahi komeni ‘oku  ngāue’aki tōtu’a  ai  e faka’ilonga leá (punctuation marks)  hange ko e – ???? pe !!!.

Manatu’i ko e fala ‘eni ia kuo fofola ma’a e kakaí fakalukufua peá ke ‘oua na’a feto’oaki ia mo ha fa’ahinga fala fai’anga talanoa  faka’initaneti fakataautaha ‘o hangē ko e “message board” pe instant messenger” ‘a ia ko koe pe ia mo ha tokotaha nai ‘oku talanoa fakaekimoua ‘ikai ‘ilo lahia atu ia ‘e ha kakai.

F. Ko e hā e hingoa tālanga?

T. Neongo ‘oku mau fakalotolahi’i ‘a e taha kotoa ke ne ngāue’aki ‘a hono hingoa totonú, ka ‘oku ‘i ai pe ‘a e totonu ke faka’atā ha taha ke ne ngāue’aki ha hingoa tālanga makatu’unga ‘i ha fa’ahinga ‘uhinga ke malu’i ia. ‘A ia ko e hingoa ia ‘o ‘ou ‘okú ke fakamo’oni lēsisita mai ‘akí. Ko e hingoa ko iá ‘e fie ma’u  mo ia ke anga faka’apa’apa ‘o ‘oua na’a fotunga kapekape pe ongo tamaki.

‘Oku toe fie ma’u mo e hingoa pehení ke ‘oua na’a ngāue’aki ha hingoa ‘oku ‘osi mahino ko e hingoa ia ‘o ha taha totonu mo ‘ilo’i papau. Fakatātā ki he hingoa ko e Palesiteni Barack Obama. ‘E toki tali pe ia ke ngāue’aki ‘i heni ‘o ka ‘oku mahino ko Palesiteni Barack Obama totonu ‘okú ne ngāue mai ‘akí pea ‘e tatau mo e ngaahi hingoa kautaha hangē ko e BBC News mo e hā fua ‘a e hingoa mahino ko iá.

F. ‘E fēfē ha taha ‘oku ou fie fakaanga ki ai ‘i heni pea u loto ke ui hono hingoá?

T. ‘E ‘ikai ke tali ‘a e ui hingoa  ‘okapau ‘oku taumu’a ke lau fakafo’ituitui ki he taha ko iá.

Konga 3: Fetu’utaki ki he Kaniva Tonga

Fekau’aki mo e fakahoko fatongia ‘a e Kanivá: Kapau ‘okú ke tokanga ki ha me’a fekau’aki mo e  ongoongo kuo tuku atu ‘e he Kanivá, hangē ko ha’o pehē ‘oku hala ha konga he fakamatalá pe ko ha ‘ikai pulusi atu ha’o komeni pea ha me’a pe te ke tokanga ki ai fekau’aki mo e ongoongo ko ia, ‘oku mau tali lelei ke ‘omi ha’o lau ki ai pe ko ha’o fakatonutonu.

Kātaki ‘oua te ke komeni  mai ‘aki e fakatonutonu ko iá ia heni he feitu’u ko ia kuo faka’atā ke fai ai ho’omou komení, ka ke ‘īmeili’i hangatonu ia ki he ‘ētitá ‘i he: admin@nzkanivapacific.co.nz pe ko e message mai ‘i he peesi Feisipuka ‘a e Kanivá. ‘E hounga ‘aupito ‘a ho’o faka’atu’i ‘a e ngaue ni ‘i ha’o fakapoa mai ke tau fevahevahe’aki ‘i haʻo hohaʻa pe tokanga ki he ngāue ni.  He’ikai  pau ‘e tali atu ‘a ho’o ‘īmeili  ko iá  tu’unga ‘i he lahi ‘a e ngaahi ‘īmeili peheé mo e ngaahi fatongia faka’ētitá. Ka ‘e mahu’inga ia ki hano fakalelei’i fakalūkufua ‘a e faifatongiá.

Fakamālō atu ‘i ho’o afea ‘a e Kaniva Tongá pea ‘oku mau fakatauange te ke tokoni mai ke tau fetokoni’aki ‘i he tu’utu’uní ni.

FAKATOKANGA’I ANGE ‘OKU ‘IKAI TALI ‘E HE KANIVA KE KE PULUSI HA LINK MEI HE TOE UEPISAITI KEHE ‘I HENI ‘I HE KANIVA HE ‘E LAVA KE UESIA AI ‘A E  UEPISAITI NI